Chương 44

Elizabeth đinh ninh rằng ngay hôm sau ngày cô Darcy đến Pemberley, ông Darcy sẽ đưa em gái tới thăm. Vì thế nàng định suốt buổi sáng hôm ấy sẽ không đi đâu xa quán trọ. Nhưng nàng đã đoán sai. Những vị khách ấy đến vào đúng sáng hôm sau ngày cả nhóm tới Lambton. Nhà Gardiner vừa mới trở về quán trọ sau khi cùng mấy người quen mới đi dạo quanh thị trấn. Tối hôm ấy họ đã hẹn dùng bữa với những người ấy, nên đang định thay áo quần. Lúc ấy có tiếng xe ngựa vọng tới. Lại gần cửa sổ nhìn ra thì thấy một quý ông và một quý cô đang ngồi trên cỗ xe ngựa hai bánh đi ngược lên phố. Elizabeth nhận ra ngay cỗ xe và bộ yên cương của ngựa. Nàng cũng đoán ra được đó là chuyện gì. Khi nàng báo cho cậu mợ biết vị khách quý mà mình vẫn chờ đợi đang đến, hai người hết sức ngạc nhiên. Cậu và mợ nàng gần như sững sờ. Vẻ bối rối của Elizabeth khi kể chuyện này, bản thân cuộc viếng thăm, và bao nhiêu chuyện xảy ra hôm trước đã gợi lên trong đầu hai người một ý nghĩ mới. Trước đây chẳng có gì khiến họ nghĩ đến điều đó cả. Nhưng giờ đây, sự quan tâm bất ngờ đến thế này thì không sao giải thích nổi nếu không cho rằng ông Darcy có lòng với cháu gái họ. Trong lúc những ý nghĩ ấy đi qua đi lại trong đầu cậu mợ, lòng Elizabeth mỗi lúc một rối bời hơn. Nàng tự lấy làm lạ về chính mình, vì đã mất bình tĩnh đến thế. Một trong những lẽ khiến nàng bất an là nỗi lo rằng người anh có thể đã nói về nàng quá tốt. Nàng muốn gây được ấn tượng tốt hơn thường lệ. Thế nên nàng thấy như mọi khả năng làm hài lòng người khác của mình đều đã biến mất. Sợ người ta trông thấy mình đứng bên cửa sổ, Elizabeth lùi vào trong. Nàng đi đi lại lại trong phòng để trấn tĩnh. Nhưng thấy cậu mợ nhìn mình với vẻ ngạc nhiên và tò mò, nàng lại càng thấy mọi chuyện khó khăn hơn. Cô Darcy cùng anh trai bước vào, và cuộc giới thiệu đáng sợ ấy đã diễn ra. Elizabeth ngạc nhiên khi nhận ra cô gái mới quen cũng bối rối ít nhất là ngang mình. Từ khi đến Lambton, nàng đã nghe nói cô Darcy là người hết sức kiêu ngạo. Nhưng chỉ cần quan sát vài phút, nàng đã tin chắc rằng cô ấy chỉ là người rất rụt rè mà thôi. Thật khó mà nghe được ở cô ấy một lời nào dài hơn một âm tiết. Cô Darcy cao lớn, vóc người cũng đầy đặn hơn Elizabeth. Cô mới ngoài mười sáu tuổi một chút, vậy mà thân hình đã phát triển đầy đủ, dáng vẻ chín chắn và thanh nhã. Cô không đẹp bằng anh trai mình. Nhưng trên gương mặt cô hiện lên sự hiểu biết và tính tình dịu dàng, còn cử chỉ thì khiêm nhường và mềm mỏng vô cùng. Elizabeth đã tưởng mình sẽ gặp một người sắc sảo và chẳng hề bối rối như ông Darcy. Vì thế khi biết đó là một cô gái có tấm lòng hoàn toàn khác, nàng thấy nhẹ nhõm hẳn.

Ở bên nhau chưa được bao lâu thì ông Darcy nói rằng ông Bingley cũng sẽ đến thăm. Elizabeth gần như không có thì giờ để tỏ vẻ vui mừng và chuẩn bị lòng mình đón vị khách ấy. Tiếng chân nhanh nhẹn của ông Bingley vang lên trên cầu thang, rồi chẳng mấy chốc ông bước vào phòng. Nỗi giận mà Elizabeth từng dành cho ông đã tan biến hết từ lâu. Mà cho dù còn sót lại chút nào, nó cũng không thể trụ nổi trước thái độ của ông, người bộc lộ niềm vui gặp lại một cách mộc mạc và ấm áp đến thế. Ông hỏi thăm gia đình nàng một cách thân tình nhưng chung chung. Vẫn nét mặt và giọng nói dịu dàng, thoải mái như xưa nay ông vẫn thế. Với ông bà Gardiner, ông cũng là một người thú vị không kém gì với Elizabeth. Hai người đã muốn gặp ông từ lâu. Thật ra cả nhóm người trước mắt đều khiến họ thấy tò mò sống động. Vì mối ngờ vừa nảy ra về ông Darcy và cháu gái mình, họ quan sát hai người ấy một cách nghiêm túc mà vẫn dè dặt. Chẳng bao lâu sau, họ tin chắc rằng ít nhất một trong hai người đã biết tình yêu là gì. Về tình cảm của vị quý cô thì còn đôi chút nghi vấn. Nhưng chuyện vị quý ông tràn đầy lòng thán phục thì quá rõ ràng. Elizabeth cũng có nhiều việc phải làm. Nàng muốn dò xem lòng dạ từng vị khách ra sao. Nàng cũng muốn trấn tĩnh lòng mình, và muốn gây ấn tượng tốt với tất cả mọi người. Việc sau cùng này là việc nàng sợ thất bại nhất. Nhưng đó cũng là việc có nhiều hy vọng thành công nhất. Là bởi những người nàng muốn làm vui lòng đều đã định bụng sẽ nhìn nàng bằng con mắt thiện cảm. Ông Bingley thì sẵn lòng, Georgiana thì nồng nhiệt, còn ông Darcy thì quyết tâm — cả ba đều muốn quý mến nàng. Nhìn thấy ông Bingley, ý nghĩ của nàng tự nhiên hướng về chị gái mình. Ôi, nàng muốn biết biết bao rằng ý nghĩ của ông có hướng về cùng một nơi hay không! Đôi lúc ông có vẻ ít nói hơn trước. Một hai lần nàng thấy vui vì ông như đang nhìn nàng để tìm nét giống Jane. Có thể đó chỉ là nàng tưởng tượng. Nhưng riêng thái độ của ông với cô Darcy, người từng bị chỉ ra là đối thủ của Jane, thì không thể hiểu lầm được. Trong ánh mắt của cả hai bên đều không thấy một tình cảm đặc biệt nào. Giữa hai người chẳng có gì chống đỡ được cho niềm mong đợi mà em gái ông từng ấp ủ. Về điểm này thì chẳng mấy chốc nàng đã yên lòng. Hai ba chuyện nhỏ nhặt trước khi các vị khách ra về, nếu đem tấm lòng bất an ra mà giải nghĩa, cũng để lộ một ký ức trìu mến dành cho Jane. Cũng thấy được cả cái ý muốn nhắc đến tên nàng ấy, giá như ông đủ can đảm. Trong lúc những người khác đang cùng nhau trò chuyện, ông Bingley nói bằng giọng mang vẻ tiếc nuối thật lòng. 'Đã lâu lắm rồi tôi không được gặp cô Bennet.' Chưa kịp để Elizabeth đáp lời, ông đã nói thêm. 'Hơn tám tháng rồi. Từ hôm hai mươi sáu tháng Mười một, khi tất cả chúng ta cùng nhảy ở Netherfield, tôi chưa được gặp lại cô ấy.' Elizabeth thấy vui vì trí nhớ của ông chính xác đến thế. Sau đó, lúc không còn ai khác nghe được, ông hỏi rằng có phải các chị em nàng đều đang ở Longbourn không. Chỉ riêng câu hỏi ấy hay lời ông nói lúc trước thì không đọc ra được ý nghĩa gì lớn lao. Nhưng nét mặt và thái độ đã thêm ý nghĩa cho những lời ấy. Cơ hội để quan sát chính ông Darcy thì không nhiều. Nhưng cứ mỗi lần thỉnh thoảng đưa mắt sang, nàng lại thấy trên mặt ông một vẻ muốn làm vui lòng tất cả mọi người. Trong mọi lời ông nói đều có một giọng điệu rất xa với sự kiêu kỳ hay khinh miệt dành cho những người đang ngồi cùng. Cho dù sự đổi thay nàng thấy hôm trước chỉ là nhất thời, nàng vẫn tin chắc rằng nó đã kéo dài được ít nhất hơn một ngày. Ông muốn kết giao với chính những người mà mấy tháng trước ông hẳn đã coi việc quen biết là điều nhục nhã. Nàng cũng thấy ông cố gắng gây ấn tượng tốt với họ. Ông tử tế không chỉ với nàng, mà còn với chính những người họ hàng ông từng công khai coi thường. Elizabeth nhớ lại cảnh tượng dữ dội lần cuối hai người trao đổi với nhau ở nhà mục sư tại Hunsford. Sự khác biệt và đổi thay ấy lớn lao và thấm vào lòng nàng sâu đến mức nàng phải cố sức giấu đi vẻ mặt kinh ngạc của mình. Ngay cả khi ở bên những người bạn quý giá tại Netherfield hay những người họ hàng cao sang tại Rosings, nàng cũng chưa từng thấy ông gắng làm vui lòng người khác đến thế. Mà đây lại là trước mặt những con người dù có thành công thì cũng chẳng đem lại cho ông chút hệ trọng nào, những con người mà chỉ riêng việc quen biết họ cũng đủ khiến ông chuốc lấy sự giễu cợt và chê trách của các quý bà ở Netherfield và Rosings. Ông đang rũ bỏ lòng tự phụ và cái lạnh lùng cứng nhắc của mình.

Các vị khách ở lại hơn nửa giờ. Khi đứng dậy sắp ra về, ông Darcy bảo em gái hãy ngỏ lời rằng ông muốn mời ông bà Gardiner và cô Bennet đến dùng bữa tối ở Pemberley trước khi họ rời vùng này. Cô Darcy tỏ vẻ rụt rè, như thể chưa quen mời khách. Nhưng cô vẫn sẵn lòng làm theo. Bà Gardiner nhìn cháu gái mình, muốn biết người liên quan nhiều nhất đến lời mời này có muốn nhận hay không. Nhưng Elizabeth cứ quay mặt đi. Bà Gardiner đoán rằng dáng vẻ ấy không phải vì cháu không ưa lời đề nghị, mà vì cháu bối rối trong chốc lát. Thấy chồng mình, người vốn thích giao du, sẵn lòng nhận lời, bà cũng hứa sẽ đến dự. Ngày hẹn được định vào hai hôm sau.

Ông Bingley nói ông vui vì chắc chắn sẽ được gặp lại Elizabeth. Ông bảo mình vẫn còn nhiều điều muốn nói với nàng, và cũng còn nhiều điều muốn hỏi về hết thảy bạn bè ở Hertfordshire. Elizabeth hiểu tất cả những lời ấy là ông muốn nghe chuyện về chị gái mình, và nàng thấy vui. Vì lẽ đó và vì nhiều lẽ khác nữa, sau khi các vị khách ra về, nàng có thể nhìn lại nửa giờ vừa qua với ít nhiều hài lòng. Dù rằng trong lúc quãng thời gian ấy đang trôi qua thì nàng gần như chẳng tận hưởng được gì. Nàng muốn được ở một mình. Nàng sợ những câu hỏi hay lời bóng gió của cậu mợ. Vì thế nàng chỉ ở lại vừa đủ lâu để nghe hai người khen ông Bingley, rồi vội vã đi ra để thay áo quần. Nhưng nàng chẳng cần phải sợ tính tò mò của ông bà Gardiner. Hai người không hề có ý ép nàng thổ lộ. Rõ ràng là Elizabeth quen biết ông Darcy hơn hẳn những gì họ đã nghĩ. Cũng rõ ràng là ông yêu nàng sâu đậm. Có nhiều điều khiến họ tò mò, nhưng chẳng có điều nào là hỏi được. Giờ đây, việc có thể nghĩ tốt về ông Darcy hay không cũng thành một vấn đề khiến hai người bận lòng. Trong phạm vi họ tự biết được thì chẳng tìm ra khuyết điểm nào cả. Họ không thể không xúc động trước sự lễ độ của ông. Giả như gạt hết mọi lời đồn khác ra, chỉ dựa vào cảm nhận của chính mình và lời người hầu mà vẽ nên tính cách ông thì sẽ thế nào. Hẳn những người quen ông Darcy ở Hertfordshire sẽ chẳng nhận ra bức tranh ấy là vẽ ông. Nhưng giờ đây hai người đã có lý do muốn tin lời bà quản gia. Họ cũng chẳng mấy chốc nhận ra rằng không nên vội gạt bỏ lời chứng của một người hầu đã biết ông từ khi ông lên bốn, mà bản thân bà cũng tỏ ra đứng đắn. Trong những gì nghe được từ bạn bè ở Lambton cũng chẳng có điều gì làm nhẹ đi nhiều sức nặng của lời chứng ấy. Điều duy nhất người ta trách ông là tính kiêu ngạo. Có lẽ ông kiêu ngạo thật. Mà cho dù không phải vậy, thì người dân của một thị trấn chợ nhỏ mà gia đình ông không lui tới hẳn cũng sẽ gán cho ông tiếng kiêu ngạo. Nhưng ai nấy đều thừa nhận rằng ông là người rộng lượng và đã làm nhiều điều tốt cho người nghèo. Còn về ông Wickham, những người khách lữ hành cũng chẳng mấy chốc biết được rằng ở đây ông không được đánh giá cao cho lắm. Chuyện chính yếu dính líu đến con trai người bảo trợ ông thì không được biết đến cho đúng. Nhưng việc ông rời Derbyshire mà để lại nhiều món nợ, và sau đó ông Darcy đã trả thay, thì ai cũng biết rộng rãi.

Tối hôm ấy, ý nghĩ của Elizabeth còn dừng lại ở Pemberley nhiều hơn cả hôm trước. Buổi tối như dài ra. Nhưng nó vẫn không đủ dài để nàng định được lòng mình đối với một người đang ở trong dinh thự ấy. Nàng nằm thức suốt hai tiếng đồng hồ để tìm cho ra tấm lòng ấy. Rõ ràng ông không còn là người đáng ghét nữa. Đúng vậy. Lòng căm ghét đã tan biến từ lâu. Và việc nàng thấy xấu hổ vì đã từng ghét ông đến mức có thể gọi là căm ghét thì cũng đã lâu gần bằng ngần ấy. Lòng kính trọng nảy ra từ niềm tin chắc rằng ông có những phẩm chất tốt đẹp, lúc đầu nàng chỉ miễn cưỡng thừa nhận. Nhưng giờ đây nó đã thôi làm lòng nàng khó chịu từ lâu rồi. Những lời kể hôm trước, cho thấy ông là một người rất mực tử tế và khen ông hết lời, đã nuôi lòng kính trọng ấy thành một tình cảm dịu dàng hơn. Nhưng trong lòng nàng còn một tình cảm không thể quay lưng lại được, còn hơn cả lòng kính trọng và thiện cảm. Đó là lòng biết ơn. Biết ơn vì ông không chỉ đã từng yêu nàng, mà đến giờ trong lòng ông vẫn còn tình yêu ấy. Biết ơn vì ông đã tha thứ cho cả thái độ sắc bén và gay gắt của nàng khi từ chối lời cầu hôn, lẫn những lời trách móc bất công đi kèm với lời từ chối ấy. Nàng đã đinh ninh rằng ông sẽ tránh mặt nàng như tránh kẻ thù lớn nhất. Vậy mà trong lần tình cờ gặp nhau, ông lại có vẻ hết sức cố gắng để giữ lấy mối quen biết. Ở những chỗ chỉ liên quan đến hai người, ông không hề bộc lộ tình cảm một cách khiếm nhã, cũng không tỏ ra khác thường. Vậy mà ông vẫn muốn gây ấn tượng tốt với những người bạn của nàng. Ông cũng quyết ý cho nàng làm quen với em gái mình. Sự đổi thay như thế ở một người đàn ông kiêu ngạo đến vậy đã gợi lên không chỉ nỗi kinh ngạc mà cả lòng biết ơn. Không thể nhìn nó theo cách nào khác ngoài việc cho rằng đó là vì một tình yêu nồng cháy. Vì là sự đổi thay sinh ra từ một tình cảm như thế, nên cái ấn tượng mà nó để lại là thứ có thể khích lệ được. Dẫu không thể gọi tên nó ra cho thật rõ, nó cũng chẳng hề khó chịu chút nào. Nàng tôn trọng ông, đánh giá cao ông và biết ơn ông. Nàng cũng thật lòng thấy quan tâm đến hạnh phúc của ông. Giờ đây điều nàng muốn biết chỉ còn là điều này. Nàng mong hạnh phúc ấy phụ thuộc vào mình đến mức nào. Và việc dùng cái sức mạnh mà trí tưởng tượng bảo rằng mình vẫn còn giữ được, để khiến ông ngỏ lời cầu hôn một lần nữa, sẽ giúp ích được bao nhiêu cho hạnh phúc của cả hai người.

Tối hôm ấy, mợ và cháu gái đi đến cùng một ý kiến. Việc cô Darcy đến thăm họ ngay chính ngày cô về tới Pemberley là một sự tử tế lớn. Tuy không thể đáp lại y như thế, nhưng bên này cũng phải gắng tỏ ra có lễ nghĩa. Cô Darcy mãi đến lúc sắp dùng bữa sáng muộn mới về tới dinh thự. Vậy nên hai người quyết rằng sáng hôm sau đến thăm Pemberley là rất phải phép. Thế là họ định sẽ đi. Elizabeth thấy vui. Nhưng nếu tự hỏi vì sao lại thế thì nàng gần như chẳng có lời nào để đáp. Ông Gardiner rời hai người chẳng bao lâu sau khi ăn sáng xong. Là vì hôm trước chuyện đi câu đã được nhắc lại, và ông đã hẹn chắc chắn sẽ gặp mấy vị quý ông ở Pemberley trước giữa trưa.