Chương 56

Chuyện đính hôn giữa ông Bingley và Jane đã xong được chừng một tuần. Một buổi sáng nọ, ông Bingley và các bà các cô trong nhà đang ngồi cùng nhau trong phòng ăn. Vừa nghe tiếng xe ngựa, mọi người bỗng đưa mắt nhìn ra cửa sổ. Một cỗ xe bốn ngựa đang băng qua bãi cỏ mà tiến lại. Giờ ấy còn quá sớm để có khách. Vả lại cỗ xe đó không phải của bất cứ nhà hàng xóm nào. Ngựa thì là ngựa thuê ở trạm. Cỗ xe cũng lạ, mà bộ đồng phục của người hầu đi trước cũng lạ đối với họ. Dù vậy rõ ràng là có người đến thăm. Ông Bingley liền thuyết phục được cô Bennet. Ông bảo hai người đừng ngồi giam mình với vị khách không mời ấy, mà hãy cùng nhau ra ngoài đi dạo giữa những bụi cây. Hai người đi rồi, ba người còn lại cứ đoán mãi mà chẳng tìm ra câu trả lời nào. Cuối cùng cửa mở toang và vị khách bước vào. Đó là phu nhân Catherine de Bourgh. Cố nhiên ai nấy đều đã sẵn lòng chờ đón một điều bất ngờ. Nhưng nỗi kinh ngạc thật sự còn lớn hơn họ tưởng. Đến cả bà Bennet và Kitty, những người hoàn toàn không quen biết bà, cũng thấy như thế. Còn nỗi kinh ngạc của Elizabeth thì lớn hơn thế nữa. Phu nhân Catherine bước vào phòng với vẻ mặt kém nhã nhặn hơn cả thường ngày. Elizabeth chào bà, bà chỉ đáp lại bằng cách nghiêng đầu một chút. Rồi bà ngồi xuống mà không nói một lời nào. Bà cũng không yêu cầu ai giới thiệu. Dù vậy, lúc bà bước vào thì Elizabeth đã nói tên bà cho mẹ mình biết. Bà Bennet kinh ngạc hết sức. Nhưng được một vị khách cao sang đến thế tìm đến nhà thì bà lấy làm hãnh diện, nên bà tiếp đón hết mực lịch sự. Phu nhân Catherine ngồi lặng thinh một lúc. Rồi bà nói với Elizabeth bằng một giọng cứng nhắc vô cùng. 'Ta mong cô được mạnh khỏe, cô Bennet. Người kia là mẹ cô phải không?' Elizabeth đáp gọn rằng đúng thế. 'Thế còn cô gái kia hẳn là một trong mấy chị em của cô?' 'Thưa phu nhân Catherine, đúng vậy ạ.' Bà Bennet nói, trong bụng mừng vì được nói chuyện với phu nhân Catherine. 'Đó là đứa con áp út của tôi. Đứa út thì mới lấy chồng. Còn đứa lớn nhất thì đang đi dạo đâu đó quanh đây với một chàng trai mà chẳng bao lâu nữa sẽ thành người nhà tôi.' Sau một thoáng im lặng, phu nhân Catherine nói. 'Công viên ở đây nhỏ quá.' 'Thưa phu nhân Catherine, so với Rosings thì hẳn chẳng đáng gì ạ. Nhưng tôi dám chắc là nó lớn hơn hẳn công viên của ngài William Lucas.' 'Ta chắc vào những buổi tối mùa hè thì ngồi trong căn phòng này khó chịu lắm. Cửa sổ quay hẳn về hướng tây.' Bà Bennet cam đoan rằng sau bữa tối thì nhà bà không bao giờ ngồi ở phòng này. Rồi bà nói thêm. 'Thưa, tôi xin mạn phép hỏi, vợ chồng ông Collins có được mạnh khỏe không ạ?' 'Ừ, họ rất khỏe. Đêm kia ta còn gặp họ.' Elizabeth đoán rằng bây giờ bà sẽ rút ra một lá thư của Charlotte. Xem chừng chỉ có thế mới giải thích được vì sao phu nhân Catherine lại đến. Nhưng chẳng có lá thư nào hiện ra cả. Elizabeth hoàn toàn không sao hiểu nổi. Bà Bennet hết sức lịch sự mời khách dùng chút đồ ăn thức uống. Nhưng phu nhân Catherine dứt khoát từ chối, một cách khiếm nhã, rằng bà không dùng gì cả. Rồi bà đứng dậy và nói với Elizabeth. 'Cô Bennet, xem chừng ở một bên bãi cỏ nhà cô có một khu vườn hoang nhỏ khá được. Nếu cô có lòng đi cùng thì ta muốn dạo một vòng quanh đó.' 'Đi đi con.' Bà mẹ kêu lên. 'Con dẫn phu nhân Catherine đi xem các lối đi trong vườn. Mẹ nghĩ bà sẽ thích cái chòi ẩn sĩ đấy.' Elizabeth vâng lời. Nàng chạy về phòng mình lấy chiếc dù. Rồi nàng cùng vị khách cao quý xuống nhà dưới. Lúc đi qua gian tiền sảnh, phu nhân Catherine mở cửa phòng ăn kiêm phòng tiếp khách và cửa phòng khách. Nhìn qua một lượt, bà phán rằng đó là những căn phòng trông cũng tươm tất. Rồi bà đi tiếp.

Cỗ xe ngựa còn đứng nguyên trước cửa. Elizabeth thấy cô hầu gái ngồi trong đó. Hai người lặng lẽ đi theo lối sỏi dẫn ra khu rừng nhỏ. Elizabeth quyết định sẽ không cố gắng bắt chuyện với người đàn bà hôm nay còn ngạo mạn và khó ưa hơn thường lệ. Elizabeth nhìn gương mặt phu nhân Catherine mà nghĩ thầm. 'Sao mình lại có lúc nghĩ rằng bà ấy giống người cháu trai của bà ấy nhỉ?' Khi hai người bước vào khu rừng nhỏ, phu nhân Catherine mở lời. 'Cô Bennet, cô không thể nào không hiểu vì sao ta lại đến tận đây. Chính lòng cô và lương tâm cô sẽ nói cho cô biết vì sao ta đến.' Elizabeth nhìn bà với vẻ kinh ngạc không chút giả tạo. 'Phu nhân đã nghĩ sai hoàn toàn rồi ạ. Cháu không sao đoán ra được vì sao mình lại có vinh dự được gặp phu nhân Catherine ở đây.' Phu nhân Catherine giận dữ lên tiếng. 'Cô Bennet, cô nên biết rằng không được xem thường ta. Cô có thiếu thành thật đến đâu thì ta cũng sẽ không như vậy. Tính ta xưa nay vốn nổi tiếng là chân thật và thẳng thắn. Trong một việc hệ trọng đến thế này thì ta lại càng không bỏ cái nguyên tắc ấy. Hai hôm trước ta nghe được một tin đồn hết sức kinh khủng. Người ta bảo rằng chẳng những chị cô sắp có một cuộc hôn nhân tốt đẹp vô cùng, mà chính cô, cô Elizabeth Bennet, cũng rất có thể sẽ lấy cháu trai ta chỉ nay mai thôi. Lấy chính ông Darcy, cháu trai ta. Ta biết đó chỉ có thể là một lời dối trá bẩn thỉu. Ta cũng không muốn xúc phạm cháu mình bằng cách coi rằng chuyện đó có thể là thật. Nhưng ta quyết định lên đường đến đây lập tức để cho cô biết ý ta.' Elizabeth đỏ bừng mặt vì kinh ngạc và khinh bỉ, rồi nói. 'Nếu phu nhân đã tin rằng chuyện ấy không thể là thật, thì cháu không hiểu vì sao phu nhân lại chịu khó đi xa đến thế. Phu nhân định đạt được điều gì ạ?' 'Ta muốn đòi cô lập tức tuyên bố với cả thiên hạ rằng những lời đồn ấy đều là bịa đặt.' 'Việc phu nhân Catherine đến tận Longbourn để gặp cháu và gia đình cháu,' Elizabeth điềm tĩnh nói, 'nếu quả thật có những lời đồn như thế, thì lại hóa ra là chứng thực cho chúng ạ.' 'Quả thật có ư? Cô lại làm bộ như không biết đến lời đồn ấy sao? Chẳng phải chính người nhà cô đã hết sức loan nó ra hay sao? Cô không biết rằng chuyện đó đã đồn khắp thiên hạ à?' 'Cháu chưa từng nghe ai nói thế bao giờ ạ.' 'Thế cô có dám nói rằng chuyện đó hoàn toàn không có căn cứ gì không?' 'Cháu không dám nhận rằng mình có được tính thẳng thắn như phu nhân Catherine. Phu nhân có thể hỏi. Nhưng cháu có thể không muốn trả lời.' 'Thật không thể chịu nổi. Cô Bennet, ta đòi một câu trả lời cho ra trả lời. Cháu trai ta đã ngỏ lời cầu hôn với cô chưa?' 'Chính phu nhân Catherine đã tuyên bố rằng đó là chuyện không thể có ạ.' 'Lẽ ra phải như thế, và chừng nào cháu ta còn giữ được lý trí thì nhất định sẽ là như thế. Nhưng những mưu mẹo và lời quyến rũ của cô có thể đã làm nó mê muội đi trong chốc lát, khiến nó quên mất bổn phận đối với chính mình và với cả gia đình. Có thể cô đã lôi kéo được nó.' 'Nếu quả có thế thì cháu là người sau chót trên đời chịu thừa nhận điều đó.' 'Cô Bennet, cô có biết ta là ai không? Ta không quen bị ai nói năng theo lối ấy. Trên đời này ta gần như là người họ hàng gần gũi nhất của nó, và ta có quyền được biết hết mọi việc hệ trọng nhất của nó.' 'Nhưng phu nhân không có quyền được biết việc của cháu. Với thái độ như thế này thì phu nhân sẽ chẳng bao giờ khiến cháu nói rõ ra được.'

'Cô hãy hiểu cho đúng ý ta. Cuộc hôn nhân mà cô cả gan mong mỏi này sẽ không bao giờ thành. Phải, không bao giờ. Ông Darcy đã đính hôn với con gái ta rồi. Bây giờ cô nói sao?' 'Nếu vậy thì cháu chỉ xin thưa rằng phu nhân chẳng có lý do gì để nghĩ rằng ông ấy sẽ cầu hôn cháu.' Phu nhân Catherine ngập ngừng một lát rồi đáp. 'Cuộc đính hôn của chúng thuộc một loại đặc biệt. Từ khi còn là trẻ sơ sinh, hai đứa đã được định sẵn là của nhau. Đó là điều mong mỏi thiết tha của mẹ nó và của ta. Từ lúc hai đứa còn nằm trong nôi, chúng ta đã tính chuyện cưới xin cho chúng. Vậy mà chính vào lúc ước nguyện của hai chị em ta sắp thành, cuộc hôn nhân ấy lại phải bị chặn lại vì một cô gái trẻ xuất thân thấp kém, chẳng có chút trọng lượng nào trên đời, lại không hề dính dáng gì đến gia đình chúng ta hay sao? Cô không coi trọng gì ước nguyện của bạn bè nó, cũng không coi trọng lời hẹn ước không lời với cô de Bourgh hay sao? Cô quên hết mọi phép tắc và ý tứ rồi sao? Cô chưa từng nghe ta nói rằng từ khi nó còn rất nhỏ, nó đã được định làm đôi với người chị em họ của mình hay sao?' 'Thưa có ạ. Cháu đã nghe nói trước đây rồi. Nhưng chuyện đó thì liên quan gì đến cháu? Nếu không có trở ngại nào khác cản cháu lấy người cháu trai của phu nhân, thì cháu sẽ không vì lẽ mẹ ông ấy và dì ông ấy từng mong ông ấy lấy cô de Bourgh mà bỏ cuộc. Hai bà đã làm hết những gì có thể làm khi tính chuyện cưới xin ấy. Còn việc cưới xin có thành hay không thì lại tùy ở người khác. Nếu ông Darcy không bị ràng buộc với người chị em họ của mình, không bằng danh dự mà cũng không bằng tấm lòng, thì cớ sao ông ấy lại không được chọn người khác? Và nếu cháu chính là người ông ấy chọn, thì cớ sao cháu lại không được nhận lời ông ấy?' 'Vì danh dự, phép tắc và sự khôn ngoan cấm chuyện đó, không, quyền lợi cấm chuyện đó. Phải, cô Bennet, ta nói quyền lợi đấy. Nếu cô biết rõ ý của mọi người mà cứ cố tình làm trái, thì đừng hòng trông mong gia đình hay bạn bè của nó chịu nhìn mặt cô. Ai có dính dáng đến nó cũng sẽ trách móc cô, xem thường cô và khinh bỉ cô. Việc kết thân với cô sẽ là một nỗi nhục, và không một ai trong chúng ta chịu nhắc đến cả cái tên cô.' 'Toàn là những nỗi bất hạnh lớn cả.' Elizabeth đáp. 'Nhưng vợ của ông Darcy thì hẳn phải có được những niềm hạnh phúc rất lớn đi kèm với địa vị ấy, nên nói chung là chẳng có gì để mà than thở đâu ạ.' 'Đồ con gái bướng bỉnh và ngang ngạnh! Ta lấy làm xấu hổ vì cô! Mùa xuân vừa rồi ta đã để tâm đến cô, cô báo đáp lại như thế này đấy à? Vì chuyện đó mà cô chẳng thấy mình mắc nợ ta chút nào sao? Ngồi xuống đi. Cô Bennet, cô phải biết rằng ta đến đây với một quyết tâm sắt đá là đạt cho được mục đích của mình. Không ai bẻ gãy nổi ý ta. Ta chưa từng chịu nhượng bộ trước tính đồng bóng của bất cứ ai. Ta cũng không quen chịu đựng nỗi thất vọng.' 'Nếu vậy thì cảnh ngộ của phu nhân Catherine lúc này chỉ càng đáng thương hơn thôi, chứ chẳng ảnh hưởng gì đến cháu cả.' 'Đừng ngắt lời ta! Hãy im lặng mà nghe. Con gái ta và cháu trai ta sinh ra là để dành cho nhau. Bên đằng mẹ, hai đứa cùng nối một dòng dõi cao quý như nhau, còn bên đằng cha thì tuy không có tước vị nhưng cũng xuất thân từ những gia đình được kính trọng, có danh giá và lâu đời. Gia sản hai bên đều rất lớn. Mọi người trong cả hai nhà đều đã định hai đứa là của nhau. Vậy thì cái gì phải chia rẽ chúng nó? Cái tham vọng cả gan trèo cao của một cô gái trẻ không gia thế, không họ hàng, không tài sản hay sao? Có phải chịu đựng chuyện như thế không? Không, không thể chịu được và cũng sẽ không chịu! Nếu cô biết điều gì có lợi cho mình thì cô sẽ không muốn bước ra khỏi cái tầng lớp mà cô đã lớn lên trong đó.' 'Cháu không cho rằng lấy người cháu trai của phu nhân thì cháu sẽ bước ra khỏi tầng lớp ấy. Ông ấy là một người quý ông, còn cháu là con gái một người quý ông, nên ở điểm đó hai bên ngang nhau.' 'Đúng thế. Cô là con gái một người quý ông. Nhưng mẹ cô là hạng người nào? Cậu cô và các dì cô là ai? Đừng tưởng ta không biết họ ở vào cảnh nào.' 'Họ hàng của cháu là ai đi nữa,' Elizabeth nói, 'thì nếu người cháu trai của phu nhân không lấy đó làm điều, cũng chẳng phải việc của phu nhân Catherine.' 'Cô nói cho rõ ràng một lần này thôi. Cô đã đính hôn với nó chưa?' Nếu chỉ vì muốn làm phu nhân Catherine hài lòng thì Elizabeth đã chẳng trả lời. Nhưng nghĩ một lát rồi nàng không thể không nói ra. 'Thưa chưa ạ.' Phu nhân Catherine có vẻ mừng. 'Vậy thì cô có hứa với ta rằng sau này cô sẽ không bao giờ nhận lời đính hôn như thế không?' 'Cháu sẽ không hứa như thế đâu ạ.'

'Cô Bennet, thật là chuyện gây sốc và đáng kinh ngạc. Ta cứ tưởng cô là một cô gái trẻ biết điều hơn thế. Nhưng cô đừng tự dối mình rằng rồi có lúc ta sẽ lui bước. Ta sẽ không đi khỏi đây chừng nào cô chưa cho ta lời cam kết mà ta đòi hỏi.' 'Cháu sẽ không bao giờ đưa ra lời cam kết ấy. Cháu sẽ không vì sợ hãi mà chịu làm một việc hoàn toàn vô lý đến thế. Phu nhân Catherine mong ông Darcy lấy con gái phu nhân. Nhưng cháu có hứa như phu nhân muốn thì hai người ấy có thêm được chút cơ may nào để thành vợ chồng không? Cứ cho rằng ông ấy có lòng với cháu, thì việc cháu từ chối lời cầu hôn có làm ông ấy muốn đưa tay mình cho người chị em họ không? Cháu xin mạn phép thưa rằng những lý lẽ mà phu nhân Catherine đưa ra để chống đỡ cho cái đòi hỏi phi lý này cũng nhẹ cân y như chính cái đòi hỏi ấy. Nếu phu nhân đã nghĩ rằng cháu có thể bị những lời như vậy lay chuyển thì phu nhân đã nhìn nhầm tính cháu quá xa. Người cháu trai của phu nhân sẽ vui lòng đến đâu khi thấy phu nhân xen vào việc riêng của ông ấy thì cháu không rõ. Nhưng phu nhân thì chắc chắn không có quyền xen vào việc của cháu. Vậy nên xin phu nhân đừng làm phiền cháu vì chuyện này nữa.' 'Đừng vội thế. Ta chưa xong đâu. Ta còn phải thêm một điều nữa vào tất cả những lý do phản đối đã nói từ nãy đến giờ. Ta biết rõ đầu đuôi vụ bỏ trốn nhục nhã của đứa em út nhà cô. Ta biết hết. Việc cái gã trai trẻ ấy cưới em cô chẳng qua là chuyện chắp vá vội vàng bằng tiền của cha cô và cậu cô. Một cô gái như thế mà lại thành em vợ của cháu ta ư? Con trai người quản gia của ông bố quá cố của cháu ta mà lại thành anh em rể với nó ư? Trời đất ơi! Cô nghĩ cái gì thế không biết? Rừng cây Pemberley phải bị làm ô uế theo cái lối này ư?' 'Bây giờ thì hẳn phu nhân chẳng còn gì để nói nữa.' Elizabeth phẫn uất đáp. 'Phu nhân đã sỉ nhục cháu bằng đủ mọi cách có thể. Cháu xin về nhà.' Vừa nói nàng vừa đứng dậy. Phu nhân Catherine cũng đứng lên. Hai người quay trở lại. Phu nhân Catherine giận dữ vô cùng. 'Vậy ra cô chẳng hề nghĩ gì đến danh dự và tiếng tăm của cháu ta! Đồ con gái vô tình và ích kỷ! Cô không nghĩ rằng kết thân với cô thì trong mắt mọi người nó sẽ phải chịu nhục hay sao?' 'Thưa phu nhân Catherine, cháu không còn gì để thưa nữa. Phu nhân đã biết ý cháu rồi.' 'Vậy ra cô quyết bằng được phải có nó sao?' 'Cháu không hề nói thế. Cháu chỉ quyết định hành động theo cái cách mà cháu thấy sẽ đem lại hạnh phúc cho mình, không đếm xỉa đến ý của phu nhân Catherine hay của bất cứ ai hoàn toàn không dính dáng gì đến cháu.' 'Được lắm. Vậy là cô từ chối làm theo lời ta. Cô không chịu làm cái điều mà bổn phận, danh dự và lòng biết ơn đòi hỏi ở cô. Cô quyết làm cho nó mất mặt trong mắt mọi bạn bè của nó và thành trò cười cho thiên hạ.' 'Trong việc này thì bổn phận, danh dự và lòng biết ơn đều không thể đòi hỏi gì ở cháu cả.' Elizabeth đáp. 'Cháu lấy ông Darcy thì cũng chẳng vi phạm nguyên tắc nào trong số đó. Còn về chuyện gia đình ông ấy nổi giận hay thiên hạ phẫn nộ, thì dù ông ấy cưới cháu mà gia đình ông ấy có giận thật đi nữa, cháu cũng không lo lắng lấy một khắc. Còn người đời nói chung thì hẳn cũng đủ tỉnh táo để không hùa theo sự khinh miệt ấy.' 'Vậy đó là ý thật của cô và là quyết định cuối cùng của cô! Được lắm. Bây giờ ta đã biết mình phải làm gì. Cô Bennet, đừng tưởng rằng tham vọng của cô rồi sẽ có ngày thành. Ta đến để thử cô. Ta đã mong cô là một cô gái biết điều. Nhưng cô hãy tin rằng ta nhất định sẽ làm cho bằng được ý mình.'

Phu nhân Catherine cứ nói theo lối ấy cho đến khi đến trước cửa cỗ xe ngựa. Rồi bà bỗng quay lại mà nói thêm. 'Cô Bennet, ta sẽ không chào từ biệt cô. Ta cũng sẽ không gửi lời hỏi thăm mẹ cô. Cô không đáng được ai để tâm đến như thế. Ta lấy làm bất bình một cách hết sức nghiêm trọng.'

Elizabeth không đáp lại. Nàng cũng không mời phu nhân Catherine trở vào nhà lần nữa. Nàng lặng lẽ một mình đi bộ về nhà. Lúc lên gác nàng nghe tiếng cỗ xe ngựa chạy đi. Mẹ nàng đang sốt ruột chờ ở trước cửa phòng mình. Bà hỏi vì sao phu nhân Catherine không vào nghỉ lại một lát. 'Bà ấy không muốn ạ.' Cô con gái nói. 'Bà ấy bảo bà ấy phải đi.' 'Bà ấy trông thật là một người đàn bà đường bệ! Đến tận đây thì quả là lịch sự hết sức! Chắc bà ấy đến chỉ để báo cho nhà mình biết vợ chồng ông Collins đều mạnh khỏe. Chắc bà ấy đang trên đường đi đâu đó. Đi ngang Meryton nên bà ấy nghĩ tiện thể ghé tìm con. Lizzy à, bà ấy không có chuyện gì đặc biệt muốn nói với con chứ?' Đến đây thì Elizabeth đành phải chịu nói một lời dối nhỏ. Nàng không thể nào thú nhận nội dung cuộc nói chuyện giữa hai người.