Chương 24

Lá thư của cô Bingley đến, và mọi nghi ngờ chấm dứt. Ngay câu đầu tiên, lá thư đã nói rõ rằng cả nhà họ định ở lại London suốt mùa đông. Thư kết thúc bằng lời tiếc nuối rằng anh trai cô không kịp đến thăm bạn bè ở Hertfordshire trước khi rời khỏi vùng này. Hy vọng đã hết. Hết sạch. Khi Jane đủ can đảm đọc tiếp phần còn lại của lá thư, nàng thấy trong đó chẳng có gì an ủi được, ngoài những lời bày tỏ tình cảm của người viết. Phần lớn lá thư dành để ca ngợi cô Darcy. Caroline lại kể lể dài dòng biết bao nhiêu là ưu điểm của cô ấy. Cô hớn hở khoe rằng tình bạn giữa hai người ngày càng thân thiết. Cô còn dám đoán trước rằng điều mình mong mỏi trong lá thư trước cũng sẽ thành sự thật. Cô viết đầy hào hứng về việc anh trai mình sẽ ở lại nhà ông Darcy. Cô còn nhắc đến vài dự định của ông Darcy về đồ nội thất mới, giọng văn đầy say mê. Chẳng bao lâu Jane kể lại cho Elizabeth nghe hết ý chính của lá thư. Elizabeth lặng lẽ nén cơn giận mà lắng nghe. Một mặt nàng lo cho chị. Mặt khác nàng giận tất cả những người còn lại. Nàng không tin lời Caroline nói rằng anh trai cô có tình ý với cô Darcy. Nàng vẫn không mảy may nghi ngờ, như trước nay, rằng ông Bingley thật lòng thích Jane. Elizabeth vẫn luôn muốn quý mến ông Bingley. Nhưng nghĩ đến cái tính hiền lành, thiếu quyết đoán khiến ông trở thành con rối trong tay những người bạn thâm hiểm, để mặc hạnh phúc của mình cho họ tùy ý xoay chuyển, nàng lại thấy giận. Không, gần như nàng không khỏi khinh thường. Nếu chỉ hạnh phúc của riêng ông Bingley bị hy sinh, thì cứ để họ tùy ý đùa giỡn với ông cũng được. Nhưng hạnh phúc của chị nàng cũng đang bị đem ra đánh cược. Hẳn chính ông Bingley cũng biết rõ điều đó. Đây là chuyện chẳng ích gì mà vẫn khiến người ta phải nghĩ mãi. Elizabeth không tài nào nghĩ đến chuyện gì khác. Liệu tình cảm của ông Bingley có thật sự nguội lạnh, hay chỉ vì bị bạn bè can thiệp đè nén? Liệu ông có biết lòng Jane hay không, hay chưa hề hay biết? Tùy vào câu trả lời mà cách nhìn của nàng về ông sẽ khác đi rất nhiều. Nhưng dù thế nào, hoàn cảnh của chị nàng vẫn y như cũ, và sự bình yên trong lòng chị cũng bị tổn thương như nhau.

Phải mất một hai ngày Jane mới đủ can đảm nói ra lòng mình với Elizabeth. Cuối cùng, một hôm, bà Bennet nhắc đến Netherfield và ông chủ nhà đó lâu hơn thường lệ, khiến lòng hai chị em thêm khó chịu. Rồi khi bà rời đi, chỉ còn hai người ở lại, Jane không nhịn được nữa mà nói. 'Ôi, giá mà mẹ chịu bớt nói một chút! Mẹ cứ nhắc mãi về ông ấy mà chẳng hề biết chị đau lòng đến nhường nào. Nhưng chị sẽ không than phiền đâu. Chuyện này rồi cũng chẳng kéo dài lâu. Chị sẽ quên ông ấy, rồi tất cả chúng ta sẽ trở lại như trước.' Elizabeth nhìn chị với ánh mắt lo lắng, ra vẻ không tin lời ấy. Nhưng nàng không nói gì. 'Em không tin lời chị nói.' Jane nói, đôi má hơi ửng đỏ. 'Thật ra chẳng có lý do gì để không tin cả. Chị sẽ nhớ ông ấy mãi như người tốt bụng nhất chị từng biết, chỉ vậy thôi. Giờ chị chẳng còn gì để mong, cũng chẳng còn gì để sợ. Chị cũng chẳng có gì để trách ông ấy. Tạ ơn Chúa, ít nhất chị không phải chịu nỗi đau đến mức đó. Vậy nên chỉ cần thêm chút thời gian nữa, chắc chắn chị sẽ cố mà vượt qua…' Rồi Jane nói thêm, giọng vững vàng hơn. 'Có một điều an ủi chị ngay lúc này. Đây chẳng qua chỉ là chuyện chị tự tưởng tượng sai mà thôi, và nó chẳng làm hại ai ngoài chị cả.' 'Chị Jane thân yêu ơi.' Elizabeth thốt lên. 'Chị tốt quá. Tấm lòng dịu dàng, chẳng chút vị kỷ của chị đúng là như thiên thần vậy. Em không biết phải nói gì nữa. Từ trước đến giờ em chưa từng thật sự hiểu hết chị. Có lẽ em cũng chưa yêu chị đủ như chị xứng đáng được nhận.' Cô Bennet vội vàng phủ nhận rằng mình có đức tính gì đặc biệt. Nàng cho rằng lời khen ấy chỉ vì tình cảm nồng ấm của em gái mà thôi.

'Không.' Elizabeth nói. 'Như thế không công bằng đâu. Chị lúc nào cũng muốn nghĩ tốt về mọi người trên đời. Chị chỉ cần nghe em nói xấu ai đó là buồn ngay. Còn em chỉ muốn nghĩ mỗi mình chị là hoàn hảo thôi, thế mà chị lại cứ ngăn cản em. Chị đừng lo em đi quá đà. Cũng đừng lo em sẽ tước mất cái đặc quyền nghĩ tốt về ai cũng được của chị. Chuyện đó sẽ không xảy ra đâu. Người em thật lòng yêu quý chẳng có mấy. Người em nghĩ tốt về còn ít hơn thế. Em càng thấy nhiều ở đời, càng thấy chẳng vừa lòng chút nào. Ngày càng em càng tin chắc rằng tính cách con người mâu thuẫn biết bao, và cái đức hạnh hay sự khôn ngoan bề ngoài đáng tin được đến đâu. Gần đây em cũng gặp hai chuyện như thế. Một chuyện em sẽ không kể. Chuyện kia là đám cưới của Charlotte. Chẳng thể nào giải thích nổi! Nhìn từ góc nào cũng không hiểu được!' 'Lizzy thân yêu, đừng để mình chìm trong những suy nghĩ như thế. Nó sẽ làm hỏng hạnh phúc của em đấy. Em chưa nghĩ đủ kỹ rằng hoàn cảnh và tính cách mỗi người mỗi khác. Em hãy nghĩ đến việc ông Collins là người được kính trọng, và tính cách thận trọng, điềm đạm của Charlotte. Em cũng nhớ rằng nhà Charlotte có nhiều anh chị em. Xét về gia sản thì đây là một mối duyên khó có gì tốt hơn. Vì tất cả chúng ta, em hãy sẵn lòng tin rằng Charlotte cũng có phần cảm mến và kính trọng người anh họ ấy.' 'Nếu chị đã nhờ thì em sẽ cố tin gần như bất cứ điều gì. Nhưng tin như thế cũng chẳng làm lợi gì cho ai khác cả. Nếu em tin chắc Charlotte có chút cảm mến người đó, thì bây giờ em chỉ nghĩ xấu về tấm lòng cô ấy thôi. Nhưng lúc đó em sẽ còn nghĩ xấu hơn về óc phán đoán của Charlotte nữa. Chị Jane thân yêu, ông Collins là người tự cao tự đại, hay lên mặt. Ông ta bụng dạ hẹp hòi mà lại ngu ngốc. Chị cũng biết rõ điều đó chẳng kém gì em. Chị cũng phải cảm thấy như em thôi, rằng người phụ nữ lấy một người như thế thì không thể suy nghĩ đúng đắn được. Dù đó có là Charlotte Lucas thì cũng không nên bao che. Không thể vì một người mà thay đổi ý nghĩa của nguyên tắc và sự chân thành. Đừng cố khiến chị hay em tin rằng ích kỷ là thận trọng, hay sự vô cảm trước hiểm nguy là bảo đảm cho hạnh phúc.' Jane đáp. 'Nói về hai người như thế thì quá lời rồi. Chị mong rồi em sẽ thấy điều đó khi nhìn cảnh hai người sống hạnh phúc bên nhau. Nhưng thôi, đừng nói chuyện này nữa. Em cũng ngầm nhắc đến chuyện khác nữa mà. Em bảo là hai chuyện. Chị không thể không hiểu em muốn nói gì. Nhưng Lizzy thân yêu, đừng làm chị đau lòng bằng cách nghĩ rằng người đó có lỗi hay đánh giá thấp anh ấy. Đừng vội nghĩ rằng có ai cố tình làm tổn thương chúng ta. Cũng đừng mong một chàng trai trẻ hoạt bát lúc nào cũng phải thận trọng, cẩn thận. Thứ thường đánh lừa chúng ta chỉ là lòng tự phụ của chính mình mà thôi. Phụ nữ hay nghĩ rằng lời một người đàn ông thích mình có ý nghĩa lớn hơn thực tế.' 'Còn đàn ông thì cứ khiến phụ nữ nghĩ như thế.' 'Nếu cố tình làm vậy thì không thể biện minh được. Nhưng chị không tin trên đời có nhiều mưu tính cố ý như người ta vẫn nghĩ đâu.' 'Em không hề nói rằng hành động của ông Bingley có chút gì cố ý cả.' Elizabeth nói. 'Nhưng không cần cố tình phạm lỗi hay bày mưu làm ai đó bất hạnh, người ta vẫn có thể sai lầm. Bất hạnh cũng có thể xảy ra như thường. Chỉ cần sự khinh suất, thái độ không để ý đến lòng người khác, và thiếu quyết đoán là đủ rồi.'

'Vậy em thấy ông ấy có một trong những điều đó sao?' 'Đúng, điều cuối cùng. Nhưng nếu em nói tiếp, ý nghĩ của em về những người chị quý trọng sẽ khiến chị khó chịu mất. Cho em dừng lại trong khi còn kịp.' 'Vậy là em vẫn cứ nghĩ ông ấy chịu ảnh hưởng của các chị em gái mình sao?' 'Đúng vậy. Còn thêm cả người bạn nữa hợp sức vào.' 'Chị không thể tin được. Sao họ lại phải tìm cách chi phối anh ấy chứ? Họ chỉ mong anh ấy được hạnh phúc thôi mà. Với lại, nếu anh ấy thật lòng yêu chị, thì anh ấy không thể hạnh phúc với người phụ nữ nào khác được.' 'Ngay từ đầu chị đã nghĩ sai rồi. Họ có thể mong nhiều thứ khác ngoài hạnh phúc của anh trai mình. Họ có thể muốn tài sản và địa vị của anh ấy lớn hơn nữa. Họ cũng có thể muốn anh ấy cưới một tiểu thư có tiền bạc, gia thế tốt, cùng mọi thứ địa vị mà lòng kiêu hãnh đem lại.' Jane đáp. 'Chắc chắn họ mong anh trai mình chọn cô Darcy. Nhưng có lẽ họ làm vậy vì một tấm lòng tốt hơn em nghĩ đấy. Họ biết cô ấy lâu hơn chị nhiều, nên họ yêu quý cô ấy hơn cũng chẳng có gì lạ. Nhưng dù họ mong muốn điều gì đi nữa, chắc chẳng đời nào họ dám trái ý anh trai mình. Nếu không có khuyết điểm gì thật sự nghiêm trọng, thì người em gái nào lại nghĩ mình có quyền làm thế? Nếu họ tin rằng anh ấy yêu chị, họ đã chẳng tìm cách chia rẽ chúng chị em rồi. Mà nếu thật có tình yêu ấy, họ cũng chẳng thể nào thành công được. Cứ nghĩ có mối tình như vậy tồn tại, thì hóa ra ai cũng hành xử trái tự nhiên và sai trái cả. Còn chị thì trở nên bất hạnh vô cùng. Đừng để em dằn vặt chị bằng ý nghĩ ấy nữa. Chị không thấy xấu hổ vì mình đã nghĩ sai. Ít ra nỗi xấu hổ đó cũng nhẹ nhàng, chẳng đáng gì so với việc phải nghĩ xấu về anh ấy hay các chị em gái anh ấy. Cho chị được nghĩ theo cách tốt đẹp nhất. Theo cách mà chị vẫn có thể hiểu được như thế.' Elizabeth không thể trái ý nguyện vọng ấy của chị. Từ đó về sau, giữa hai chị em cái tên ông Bingley hầu như không còn được nhắc đến nữa.

Bà Bennet vẫn than vãn, thấy lạ lùng vì sao ông ấy không quay lại. Hầu như ngày nào Elizabeth cũng phải giải thích rõ lý do cho mẹ nghe. Vậy mà xem chừng bà chẳng bao giờ bớt thấy lạ lùng hơn được. Con gái cố thuyết phục mẹ bằng một chuyện mà chính nàng cũng chẳng tin. Rằng sự quan tâm ông Bingley dành cho Jane chỉ là cảm mến nhất thời, thường tình. Rằng một khi không còn gặp nhau nữa thì cảm mến ấy cũng tan biến theo. Nghe vậy bà cũng cho là có lý. Nhưng ngày nào bà cũng phải được kể lại y hệt câu chuyện ấy. Điều an ủi lớn nhất của bà Bennet là ý nghĩ chắc chắn ông Bingley sẽ quay lại vào mùa hè. Ông Bennet lại nhìn nhận chuyện này theo cách khác. Một hôm ông nói. 'Ra vậy, Lizzy. Xem chừng chị con vừa bị thất tình. Con chuyển lời chúc mừng của cha đến chị nhé. Sau chuyện lấy chồng, cái mà các cô thích nhất là thỉnh thoảng được nếm mùi thất tình. Vừa có chuyện để suy nghĩ, vừa được bạn bè xem là người khá đặc biệt. Bao giờ mới đến lượt con đây? Chắc con chẳng chịu nổi việc kém chị Jane lâu như thế đâu. Giờ chính là lúc đấy. Meryton thiếu gì sĩ quan, đủ sức làm thất vọng hết thảy các cô gái vùng này. Con cứ chọn ông Wickham làm người của con đi. Anh ta dễ mến, thế nào cũng bỏ con một cách ngoạn mục, đủ để con giữ được thể diện.' 'Con cảm ơn cha. Nhưng dù là người kém dễ mến hơn, con cũng thấy hài lòng. Chúng con đâu thể mong ai cũng may mắn như chị Jane được.' 'Đúng thế.' Ông Bennet nói. 'Nhưng dù chuyện gì xảy đến với con thế nào, nghĩ đến việc có một người mẹ hiền sẵn lòng làm ầm chuyện đó lên hết mức có thể, cha cũng thấy được an ủi phần nào.'

Việc thân thiết với ông Wickham đã giúp ích khá nhiều trong việc xua tan bầu không khí u ám mà những chuyện chẳng vui gần đây phủ lên nhiều người trong gia đình Longbourn. Họ gặp ông thường xuyên. Ngoài những ưu điểm vốn có từ trước, giờ đây ông còn có thêm một điểm hay nữa là chẳng còn giấu giếm điều gì cả. Mọi chuyện Elizabeth đã từng nghe, quyền lợi mà ông đáng lẽ được hưởng từ ông Darcy, cùng nỗi khổ ông phải chịu vì chuyện đó, giờ đây đều được thừa nhận công khai. Người ta cũng bàn tán công khai về chuyện này. Ai nấy đều lấy làm hài lòng khi thấy mình đã ghét ông Darcy đến thế ngay cả trước khi biết rõ đầu đuôi sự việc. Chỉ có cô Bennet là người nghĩ rằng có thể có những tình tiết mà người dân Hertfordshire chưa biết, khiến lỗi của ông Darcy phần nào nhẹ bớt đi. Với tính tình hiền hòa, luôn công bằng, nàng không ngừng biện hộ rằng vẫn có thể có điều gì đó cần xem xét thêm. Nàng cũng đưa ra khả năng có sự hiểu lầm nào đó. Nhưng tất cả những người khác đều kết tội ông Darcy là kẻ tồi tệ nhất trần đời.